PİRHA- Dersim İnşa Kongresi’nin, Seyit Rıza ve yol arkadaşlarının idamının 89. yılı dolayısıyla yaptığı açıklamada, 1937–1938 Dersim Soykırımı’nın resmen tanınması ve Dersim halkından özür dilenmesi istendi. Devlet ve askerî arşivlerin açılması, bağımsız bir Hakikat ve Yüzleşme Komisyonu kurulması çağrısı yapıldı.
Dersim İnşa Kongresi 15 Kasım 1937’de Elazığ’da idam edilen Seyit Rıza ve yol arkadaşlarının mezar yerlerinin 89 yıldır gizli tutulduğuna dikkat çekti. Açıklamada, idam edilenlerin mezar yerlerinin açıklanması ve itibarlarının iade edilmesi istendi.
“SEYİT RIZA’NIN YAŞI KÜÇÜLTÜLDÜ, OĞLUNUN YAŞI BÜYÜTÜLDÜ”
Seyit Rıza ve yol arkadaşlarının Elazığ’da “göstermelik bir yargılamanın ardından” idam edildiği belirtilen açıklamada, “Henüz 18 yaşını doldurmamış Resik Hüseyin’in yaşı büyütülerek, Seyit Rıza’nın ise yaşı küçültülerek idam edilmesi, bu yargılamanın hukuksuzluğunu açıkça ortaya koymaktadır” denildi.
Aynı mahkemede ömür boyu hapse mahkum edilen Qemer Ağaê Wusuvu, Qemer Ağaê Heyderu, Civrail Ağaê Arekiye ve Cıvrailê Kheji’nin de cezaevlerinde katledildiği ifade edildi.
“ÇOCUKLAR AİLELERİNDEN KOPARILARAK BAŞKA AİLELERE VERİLDİ”
Açıklamada, 4 Mayıs 1937’de Bakanlar Kurulu kararıyla başlatılan askeri harekatın 1938’de kitlesel imha ve sürgün politikasına dönüştüğü belirtildi. Köylerin yakıldığı, Dersim’in havadan ve karadan bombalandığı, kadın, çocuk ve yaşlı ayrımı gözetilmeksizin on binlerce insanın katledildiği aktarıldı.
Sürgünlerin Dersim halkı üzerindeki etkisi şu sözlerle anlatıldı:
“Hayatta kalanlar sürgün edildi, çocuklar ailelerinden koparılarak başka ailelere verildi. Dersim’in demografik, toplumsal ve kültürel yapısı hedef alındı.”
Katliamların ardından asimilasyon politikalarının Kırmancki ve Kurmanci’yi, Dersim’in kadim inancı Rea Heq’i (Rêya Heq), Alevi-Kızılbaş inanç değerlerini ve kutsal mekanları hedef aldığı vurgulandı. “Bu nedenle Dersim Soykırımı’nı geçmişte kalmış bir olay değil, sonuçları günümüze kadar uzanan çok boyutlu bir süreç olarak değerlendiriyoruz” denildi.
İDAMLARA AİT ALTI FOTOĞRAF
Tarihçi ve araştırmacı Dr. Sedat Ulugana’nın Temmuz 2026’da Seyit Rıza ve yol arkadaşlarının idamlarına ait altı orijinal fotoğrafın bulunduğunu duyurduğu hatırlatıldı. Fotoğrafların, inkar ve unutturma politikalarına karşı tarihsel hafızanın ve hakikat arayışının önemini bir kez daha ortaya koyduğu ifade edildi.
4 MAYIS’IN RESMİ YAS VE ANMA GÜNÜ İLAN EDİLMESİ İSTENDİ
Açıklamada, 4 Mayıs’ın resmi yas ve anma günü ilan edilmesi, sürgüne gönderilenlerin, kayıp çocukların ve ailelerinden koparılanların akıbetinin araştırılması, mağduriyetlerin giderilmesi talep edildi.
Dersim adının iadesi, Kırmancki ve Kurmanci’nin güvence altına alınması da talepler arasında yer aldı. Rea Heq başta olmak üzere Alevi-Kızılbaş inancına ait kutsal mekanların ve ziyaret yerlerinin koruma altına alınması, bu mekanların yönetiminin yerel halka ve inanç topluluklarına bırakılması istendi.
Seyit Rıza ve yol arkadaşlarının anıldığı açıklamada, “Hakikat gizlenemez, hafıza susturulamaz, adalet ertelenemez! Kefensiz toprağa düşen canlarımızı saygı ve minnetle anıyoruz” denildi.
HABER MERKEZİ
Yoruma kapalı.