PİRHA- Dersim Katliamı’nın acısının gelecek kuşaklara aktarılmasında ailelerin duyarlılığıyla toplumsal hafızanın yaşatıldığını belirten Şair Hıdır Işık, katliamın aktarımında ağıtların önemli bir rol oynadığını söyledi. Türkiye’de hala Dersim Katliamı’yla yüzleşilmediğinin altını çizen Işık, Seyit Rıza ve arkadaşlarının mezar yerlerinin açıklanmasını istedi.
15 Kasım 1937’de Seyit Rıza ve arkadaşlarının idam edilmesinin üzerinden 89 yıl geçti. Aradan geçen yıllara rağmen Seyit Rıza ve arkadaşlarının mezar yerleri açıklanmazken, 1937-38 Dersim Tertelesi’nde yaşanan katliam, sürgün ve zorla yerinden edilmelerin izleri kuşaklar boyunca aktarılmaya devam ediyor.
Şair Hıdır Işık, Dersim’in acılarını, suskunluklarını ve direnişini edebiyat üzerinden değerlendirdi.
“KUŞAKTAN KUŞAĞA HİSSEDİLEN ACI”
15 Kasım’ın, Seyit Rıza ve arkadaşlarının idam edilmeleri nedeniyle Dersimliler ve dostları için kara bir matem günü olduğunu belirten Şair Hıdır Işık, Dersimlilerin bu hüznü, derin kayıpları ve Dersim Katliamı’nın vahşetini asırlar boyunca taşıyacak bir içsel ve duygusal hafızaya sahip olduğunu vurguladı.
15 Kasım’ın üzerinden uzun yıllar geçmesine rağmen Dersimlilerin yaşanan büyük acıyı ve derin yaraları hiçbir zaman unutmadığını belirten Işık, o dönemin acısının yalnızca katliamı yaşayanlar tarafından değil, sonraki kuşaklar tarafından da hissedildiğini söyledi.
Işık, önceleri suskunlukla ve içe dönük yaşanan bu acıların zamanla şarkılara, ağıtlara, klamlara, şiirlere, hatta romanlara aktarılarak resmi tarihin dışında insanlığın hafızasına işlendiğini ifade etti.
Dersim’in acısının gelecek kuşaklara aktarılmasında ailelerin duyarlılığıyla toplumsal hafızanın yaşatıldığını belirten Işık, yaşanan acının insanda bir duyarlılık da yarattığını belirterek, “Hem acıyı hem hüznü yaşarken insani duyguların ne kadar önemli olduğu vurgulanıyor” dedi.
“DERSİM SOYKIRIMI SONRAKİ KUŞAKLARA AĞITLARLA AKTARILMIŞTIR”
Dersim Katliamı’nın ağır ve vahşi bir katliam olduğunu, yaşananların sonraki kuşaklara ağıtlar aracılığıyla aktarıldığını ifade eden Hıdır Işık, şunları söyledi:
“Çünkü öyle bir vahşetin, öyle bir trajedinin bir daha yaşanmaması için soykırımı yaşayan nesiller, yaşananları yeni nesillere aktarmamaya çalışmışsa da bu acı ağıtlarla, klamlarla, şiirlerle, sözlü aktarımla bir sonraki kuşağa geçmiştir. Sonraki yıllarda bu konulara ilişkin sözlü tarih çalışmaları yapılarak, kitaplar yazılarak, kaynaklar irdelenerek bir sonraki nesle bu işin hakikati aktarılmaya çalışılmıştır. Son nesilde de bunun paylaşılması ve o acının içselleştirilmesi konusunda duyarlı bir girişim olmuştur. Bu, aslında biz Dersimlilerde ve Dersimlilerin dostlarında ilk günkü kadar sızısını taşıyan büyük bir acıyı hissedebilme yetisi geliştirdi. Dolayısıyla bu acı tarihten silinmeyeceği gibi insanların belleklerinden de silinmeyecektir. İnsani duyarlılık noktasında insanların daha dirençli, geleceğe daha hümanist ve daha barışçıl yaklaşmasının ne kadar önemli olduğunu ortaya çıkaran bir aktarım olduğunu düşünüyorum.”
“AĞITLARIN VE KLAMLARIN ÇOK BÜYÜK BİR ROLÜ VAR”
Dersim’in acılarını, suskunluklarını ve direnişini edebiyat üzerinden değerlendiren Işık, şiirin resmi tarihin dışında bırakılan hakikatlerin görünür kılınmasındaki rolüne de değindi.
Dersim Katliamı’nın, Seyit Rıza ve on binlerce insanın katledilmesinin şiirle ya da sanatla anlatılamayacak kadar iç sızlatıcı ve vahşi bir trajedi olduğunu belirten Işık, katliamın aktarımında ağıtların ve klamların önemine vurgu yaparak konuşmasını şöyle sürdürdü:
“Dolayısıyla trajedinin şiiri yazılamıyor belki ama yine de yazılanlar bu çığlığın, bu acının, tarihin o unutulmaz anının aktarılmasında küçük bir bilinç, bir temas noktası oluşturuyor. Şiirin ve sanatın diğer dallarının bu vahşetin bir sonraki nesillere aktarılmasında bir kaynak olabileceğini düşünüyorum. Fakat bu noktada ağıtların ve bizim klamlarımızın çok büyük bir rolü var. Kentlerde büyüyen yeni nesil gençlerimizin bu ağıtlardan ve klamlardan o acıyı ortak bir duygu olarak hissettiklerini, bu acının belleklerinde ve kalplerinde yer edindiğini düşünüyorum.
Dolayısıyla bir acının, bir matemin aktarılması aslında çok büyük bir çaba gerektirmiyor. Çünkü insani duyarlılıklar çok gelişmiş. Bizim gibi Reya Heq inancına mensup kişilerin zaten yeryüzündeki bütün canlılara, canlıların yaşam önceliğine dair bir kutsiyet atfetmesi söz konusu. Dolayısıyla insan, acılarını da her zaman kendi diliyle geleceğe aktarmıştır. Bu anlamda nesillerin de bu duyarlılıkla şekillendiğini düşünüyorum.”
“DERSİM KATLİAMI’YLA BİR YÜZLEŞME OLMADI”
Seyit Rıza ve arkadaşlarının idamının üzerinden 89 yıl geçmesine rağmen 1937-38 Dersim Katliamı’na ilişkin yüzleşme ve adalet talepleri sürüyor.
Katliamın üzerinden neredeyse bir asır geçtiğini hatırlatan Işık, başta Seyit Rıza ve arkadaşlarının mezar yerlerinin açıklanması olmak üzere resmi bir özür dilenmesinin elzem olduğunu belirtti. Işık, tarihte yaşanan soykırımla yüzleşme konusunda önemli bir adımın Seyit Rıza ve arkadaşlarının mezar yerlerinin açıklanmasıyla atılacağını söyledi.
Almanya’nın İkinci Dünya Savaşı’nda yaşanan katliam ve soykırıma ilişkin resmi olarak özür dilediğini hatırlatan Işık, Türkiye’de ise hala Dersim Katliamı’yla gerçek bir yüzleşmenin yaşanmadığının altını çizdi.
Yüzleşmenin gerçekleşebilmesi için samimi olunması ve yaşanan acıların empatiyle içselleştirilmesi gerektiğini ifade eden Hıdır Işık, “Bu acıyla yüzleşme gerçekleştirilirse Dersimliler olarak bizlerin içinde yankılanan, tarihteki bu büyük zulmün çığlıklarını dindirmese de bunun kıymetli bir adım olacağını düşünüyorum” dedi.
Semra ACAR/İZMİR
Yoruma kapalı.