PİRHA- İnsan Hakları Derneği (İHD), birçok ilde eş zamanlı yaptığı açıklamalarla barış ve demokratik toplum sürecine ilişkin değerlendirmelerde bulundu. 7595 sayılı Kanun’u önemli bir adım olarak değerlendiren İHD, kalıcı barışın yalnızca silahsızlanmayla sağlanamayacağını belirterek demokratikleşme, hukuki güvenceler, bağımsız izleme ve geçmişle yüzleşme çağrısı yaptı.
İnsan Hakları Derneği (İHD), barış ve demokratik toplum sürecine ilişkin birçok ilde eş zamanlı basın açıklaması gerçekleştirdi. İstanbul’da İHD Şubesi’nde yapılan açıklamayı İHD Eş Genel Başkanı Oya Ersoy okudu.
Açıklamada, TBMM Millî Dayanışma, Kardeşlik ve Demokrasi Komisyonu’nun 18 Şubat 2026 tarihinde kabul ettiği rapor doğrultusunda hazırlanan ve 18 Ağustos 2026’da yayımlanan 7595 sayılı Kanun’un eksikliklerine rağmen olumlu bir adım olduğu belirtildi. Ancak yasal düzenlemenin yürürlüğe girmesinin tek başına kalıcı barış anlamına gelmediği vurgulandı.
İfade ve basın özgürlüğü, protesto hakkı, muhalefete ve sivil topluma yönelik operasyonlar başta olmak üzere devam eden hak ihlallerine dikkat çekilen açıklamada, “İfade özgürlüğü ve protesto hakkı, medya özgürlüğü, muhalefete ve sivil topluma yönelik siyasi operasyonlar ve daha pek çok alanda yaşanan ihlaller, adaletsizliği derinleştirmekte, toplumda güvensizlik yaratmaktadır. Bu nedenle barış sürecinin başarısının demokratikleşme ve hukuksal reformlarla desteklenmesi gerektiğinin altını bir kez daha çizmek isteriz” denildi.
“KANUNUN UYGULANMASI ŞEFFAF VE DENETLENEBİLİR OLMALI”
7595 sayılı Kanun’un uygulanmasına ilişkin belirsizliklerin giderilmesini isteyen İHD, kanunun 1, 3 ve 6. maddelerinin uygulanmasının örgütün fiilen sona erdiğinin tespit edilmesine ve bu tespitin Milli Güvenlik Kurulu (MGK) kararıyla teyit edilmesine bağlı olduğunu hatırlattı.
Hükümetin sürece ilişkin kriterleri ve alınan kararların sonuçlarını kamuoyuyla paylaşması gerektiği belirtilen açıklamada, benzer hukuki durumdaki kişiler arasında ayrımcılık yapılmaması istendi.
Açıklamada, “Kanunun uygulanmasında benzer hukuki durumdaki kişiler arasında ayrımcılığa yol açabilecek uygulamalar önlenmeli; kararlar nesnel ölçütlere ve hukuki güvencelere dayanması konusunda tedbirler alınmalıdır” ifadelerine yer verildi.
İHD, süreç kapsamında geri dönen kişilerin barınma, sağlık, ekonomik, sosyal ve siyasal yaşama katılım haklarının da güvence altına alınmasını talep etti.
“DEMOKRATİKLEŞME SİLAHSIZLANMAYI BEKLEMEMELİ”
İHD Dersim Şubesi de, Seyit Rıza Meydanı’nda basın açıklaması yaptı. Siyasi parti ve demokratik kitle örgütü temsilcilerinin katıldığı eylemde basın açıklamasını İHD Dersim Şube Eş Başkanı Nurşat Yeşil okudu.
Silahsızlanma sürecinin demokratikleşme ve hukuki reformlarla birlikte yürütülmesi gerektiği vurgulayan Yeşil, hükümete kayyım uygulamalarına son verme ve görevden alınan seçilmiş belediye başkanlarını görevlerine iade etme çağrısında bulundu.
Yeşil, İHD olarak taleplerini; Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM) ve Anayasa Mahkemesi (AYM) kararlarının uygulanması, İnfaz Kanunu’nun yeniden düzenlenmesi ve hasta mahpusların serbest bırakılması olarak sıraladı: “İfade, örgütlenme, toplantı ve gösteri özgürlükleri AYM ve AİHM standartlarına uygun şekilde güvence altına alınmalı. Kürt kimliği, dil, kültür ve eşit yurttaşlık alanlarındaki sorunlar demokratik siyaset içinde ele alınmalı.”
“SÜREÇ YALNIZCA GÜVENLİK KURUMLARINA BIRAKILMAMALI”
Kanunun 7. maddesinde öngörülen izleme mekanizmalarına da değinen Yeşil, TBMM bünyesinde oluşturulacak İzleme Komisyonu’nun etkin çalışması, düzenli raporlar hazırlaması ve değerlendirmelerini kamuoyuyla paylaşmasını istendi.
İzleme mekanizmasının bağımsız ve çoğulcu olması gerektiğini belirten Yeşil, insan hakları örgütleri, barolar, akademisyenler ve sivil toplum kuruluşlarının sürece katılımının sağlanması çağrısını yineledi.
Nurşat Yeşil, açıklamanın devamında şunları ifade etti:
“Silahsızlanmanın doğrulanması teknik bir uzmanlık gerektirebilir; fakat sürecin geleceği yalnızca güvenlik kurumlarının değerlendirmesine bırakılmamalı, Meclis’in etkin denetimi ve sivil toplum katılımı sağlanmalıdır.”
“HAKİKAT, ADALET VE YÜZLEŞME SÜRECE DAHİL EDİLMELİ”
Barış sürecinin geçmişte yaşanan ağır insan hakları ihlalleriyle yüzleşmeyi de kapsaması gerektiğini belirten İHD, zorla kaybetmeler ve faili meçhul cinayetlerin aydınlatılması için hakikate erişim mekanizmalarının oluşturulmasını istedi.
Çatışmalardan etkilenen bölgelerde onarım programlarının geliştirilmesi gerektiği vurgulanan açıklamada, kadınların, gençlerin ve mağdur ailelerin sürece etkin katılımının sağlanması talep edildi.
Kanunun ağırlıklı olarak soruşturma, kovuşturma ve ceza infazına ilişkin düzenlemeler içerdiği belirtilerek, geçmişte yaşanan hak ihlallerinin aydınlatılması ve mağduriyetlerin giderilmesi için daha kapsamlı adımlar atılması gerektiği ifade edildi.
Açıklamada, “Bu üç alanın birlikte ilerlemesi, çözüm sürecinin yalnızca silahlı çatışmanın sona ermesiyle sınırlı kalmaması ve kalıcı bir demokratik barışa dönüşebilmesi bakımından hayati önem taşımaktadır” denildi.
İHD, açıklamasının sonunda hükümeti barış sürecinde daha fazla sorumluluk almaya, demokratikleşme adımlarını geciktirmeden hayata geçirmeye ve kalıcı barış için gerekli hukuki ve toplumsal zemini oluşturmaya çağırdı.
PİRHA/İSTANBUL-DERSİM
Yoruma kapalı.