PİRHA- Seyit Rıza ve arkadaşlarının idamının 89. yılı dolayısıyla değerlendirmelerde bulunan Dersim Dernekleri Federasyonu (DEDEF) Genel Başkanı Yaşar Gelincik, 1937-38 Dersim Katliamı’ndan 1990’lı yıllardaki köy boşaltmalarına kadar uzanan sürece dikkat çekti. Seyit Rıza ve arkadaşlarının mezar yerlerinin açıklanması ve Dersim adının iade edilmesi taleplerini yineleyen Gelincik, “Unutmadık, unutmayacağız, unutturmayacağız. Bu acı, vicdanı olan her insanın içinde iyileşmeyen, kanayan bir yaradır” dedi.
Dersim’de 15 Kasım 1937’de Seyit Rıza ve arkadaşlarının idam edilmesinin üzerinden 89 yıl geçmesine rağmen katliamla yüzleşilmesi, mezar yerlerinin açıklanması ve Dersim halkının tarihsel taleplerinin karşılanması yönündeki mücadele sürüyor.
Dersim Dernekleri Federasyonu (DEDEF) Genel Başkanı Yaşar Gelincik, 1937-38 Dersim Katliamı’na giden süreci, katliamın toplumsal hafızada bıraktığı izleri ve Dersimlilerin taleplerini PİRHA’ya anlattı. Gelincik, 15 Kasım’da birçok kentte düzenlenecek anmalara da katılım çağrısında bulundu.
“SEYİT RIZA VE OĞLU YAŞLARINA RAĞMEN İDAM EDİLDİ”
1937-38 Dersim Katliamı’nın hazırlıklarının çok daha önceden başladığına dikkat çeken Gelincik, 1935 yılında Dersim’e yönelik özel kanunlar çıkarıldığını ve askeri harekatın zemininin hazırlandığını belirtti.
Seyit Rıza ve arkadaşlarının yargılanma sürecindeki hukuksuzluklara değinen Gelincik, Seyit Rıza’nın ileri yaşına, oğlunun ise yaşının küçük olmasına rağmen idam edildiğini hatırlattı.
Günümüzde bile iddianamelerin hazırlanmasının aylar sürdüğüne işaret eden Gelincik, Seyit Rıza ve arkadaşlarının kısa sürede yargılanarak idam edilmelerinin düşündürücü olduğunu söyledi. Gelincik, dönemin basınının da Seyit Rıza’yı hedef gösteren yayınlarla bu süreçte rol oynadığını ifade etti.
“BİZİM KÖYÜMÜZDE DE BİR TOPLU MEZAR VAR”
Katliamın Dersimlilerin toplumsal hafızasında bıraktığı derin izlere değinen Gelincik, çocukluk yıllarından itibaren 1937-38’in yarattığı korkuya tanıklık ettiklerini söyledi.
Kendi köylerinde de bir toplu mezar bulunduğunu belirten Gelincik, katliamın Dersim halkı arasında ‘Tertele’ ya da ‘Kırım’ olarak adlandırıldığını hatırlattı.
Gelincik, özellikle kadınların yaşadığı korkunun çocukluk hafızalarında yer ettiğini belirterek, katliamın yalnızca insanların yaşamlarını değil, Dersim’in dilini, kültürünü, geleneklerini ve toplumsal yapısını da hedef aldığını vurguladı.
“Yani hem kendi ana dilimizi unutturmak, hem geleneklerimizi unutturmak, hem coğrafyamızdan göç ettirmek” diyen Gelincik, yaklaşık 13 bin kişinin katledildiğini, bir o kadar insanın sürgün edildiğini ve çok sayıda kişinin kaybedildiğini belirtti.
Dersim’in kayıp kızlarının akıbetinin hala aydınlatılmadığına dikkat çeken Gelincik, yapılan sözlü tarih çalışmalarının ve araştırmaların yaşanan acıların görünür kılınmasında önemli bir rol oynadığını ifade etti.
1938’DEN 1994’E: KATLİAM, SÜRGÜN VE KÖY BOŞALTMALARI
Dersim’in yaşadığı yıkımın 1937-38 ile sınırlı kalmadığını belirten Gelincik, 1990’lı yıllarda yaşanan köy boşaltmalarına, orman yangınlarına ve zorunlu göçlere dikkat çekti.
Katliam ve sürgünler nedeniyle nüfusu büyük ölçüde azalan Dersim’in, 1990’lı yıllarda yeniden benzer uygulamalarla karşı karşıya kaldığını ifade eden Gelincik, köylerin boşaltıldığını, ormanların yakıldığını ve gıda maddelerinin karneyle verildiğini hatırlattı.
Dersim halkının yaşadığı acıların insanlığın da hafızasında yer etmesi gerektiğini vurgulayan Gelincik, “Hiçbir zaman ne 37-38’i ne 94 sürecini unutmadık, unutmayacağız” dedi.
“BU ACI İNSANLIĞIN VİCDANINDA KANAYAN BİR YARADIR”
Aradan geçen 89 yıla rağmen Dersim halkının katliamla yüzleşilmesi yönündeki taleplerinin karşılanmadığını belirten Gelincik, geçmişin üzerinin örtülmesine izin vermeyeceklerini söyledi.
Gelincik, “Biz unutmadık. Unutmayacağız, unutturmayacağız. Çünkü bu acı, vicdanı olan her insanın içinde bir sızlayan yara, iyileşmeyen, kanayan bir yara. Dünyada görülmemiş, eşi benzeri görülmemiş bir katliam yaptılar. Biz de bunun karşısında duracağız” diye konuştu.
Seyit Rıza ve arkadaşlarının mezar yerlerinin açıklanması, Dersim adının iade edilmesi ve Kızılbaş Alevilerin cemevlerine ilişkin haklarının tanınması taleplerini yineleyen Gelincik, bu taleplerin arkasında durmaya devam edeceklerini belirtti.
DEDEF’TEN 15 KASIM’DA ANMALARA KATILIM ÇAĞRISI
Seyit Rıza ve arkadaşlarının idamının 89. yılında Dersim Dernekleri Federasyonu olarak birçok kentte anma gerçekleştireceklerini belirten Gelincik, Dersim, İstanbul, Ankara, İzmir, Adana, Mersin ve Bursa’da eş zamanlı anmalar düzenleneceğini söyledi.
Anmaların örgütlenmesinde emeği geçen dernek başkanlarına ve yönetim kurullarına teşekkür eden Gelincik, İstanbul’da 15 Kasım Pazar günü saat 19.37’de Kadıköy Rıhtımı’nda gerçekleştirilecek anmaya katılım çağrısında bulundu:
“Anmaya tüm Dersimlileri, Dersim’in dostlarını, duyarlı olan herkesi çağırıyoruz.”
Fırat ALTINTAŞ/İSTANBUL
Yoruma kapalı.