PİRHA- Dersim’in Pertek ilçesinde dut mevsimiyle birlikte pestil telaşı da başlıyor. Sabahın ilk ışıklarında ağaçlardan toplanan dutlar, büyük kazanlarda kaynatılıp ustalıkla bezlere seriliyor, güneşin altında kuruyan pestil, köylülerin ortak emeğiyle kış sofralarına hazırlanıyor.
Dersim’in Pertek ilçesinde yaz mevsimiyle birlikte yıllardır sürdürülen geleneksel pestil hazırlığı da başlıyor. Köylülerin sabahın ilk ışıklarıyla başlayan mesaisi, ağaçlardan dutların toplanmasından kazanlarda kaynatılmasına, pestilin serilmesinden güneş altında kurutulmasına kadar uzun ve zahmetli bir süreci kapsıyor.
Dersim’in köylerinde pestil yapımı yalnızca kışlık yiyecek hazırlığı anlamına gelmiyor. Aynı zamanda kuşaktan kuşağa aktarılan bir üretim biçimini ve imece kültürünü de yaşatıyor. Sabahın ilk saatlerinde başlayan hazırlıkta herkes işin bir ucundan tutuyor. Kimi dut topluyor, kimi kazanların başında ateşi kontrol ediyor, kimi de pestilin serilmesine yardımcı oluyor.
Her aşamasında emek ve sabır bulunan pestil, dut mevsiminin ardından kış sofralarına taşınırken, Dersim’de sürdürülen eski bir geleneğin de izlerini taşıyor.
DUTTAN PESTİLE UZANAN ZAHMETLİ YOLCULUK
Günün ilk işi dut ağaçlarının yolunu tutmak. Olgunlaşan dutlar dallardan toplanırken, pestil yapımında kullanılacak ürünler özenle ayrılıyor. Toplanan dutlar daha sonra kurulan büyük kazanlara taşınıyor.
Ateş yakılıyor, kazanlar hazırlanıyor ve dutların uzun sürecek kaynatılma işlemi başlıyor. Kazanların başında geçirilen saatler boyunca dutlar kıvamını bulana kadar pişiriliyor. Ateşin harı ve kaynayan dutların kokusu, pestil yapılan günlerde köyün gündelik hayatının bir parçasına dönüşüyor.
Ancak iş, dutların kaynatılmasıyla bitmiyor. Pestil yapımının en fazla ustalık isteyen aşamalarından biri bundan sonra başlıyor: serme işlemi.
GÜNEŞİN ALTINDA EMEK VE USTALIK
Hazırlanan dut şırası, daha önceden serilen bezlerin üzerine dökülüyor. Karışımın bez üzerinde eşit kalınlıkta yayılması gerekiyor. Yıllardır pestil yapan köylüler için ölçüyü çoğu zaman göz ve el belirliyor. Bir kepçeyle dökülen şıra, hızlı ve dikkatli hareketlerle bezin üzerine yayılıyor.
Ardından görev güneşe bırakılıyor.
Yan yana uzanan pestil bezleri köyün açık alanlarında güneş altında kurumaya bırakılıyor. Sabahın erken saatlerinde dut ağaçlarının altında başlayan çalışma, gün boyunca kazanların ve pestil bezlerinin başında devam ediyor.
Kuruyan pestiller bezlerden dikkatlice ayrılarak toplanıyor. Böylece ağaçtan indirilen dutun günler süren yolculuğu tamamlanıyor.
PİRHA/PERTEK
Yoruma kapalı.