PİRHA-DEM Parti milletvekilleri, UNESCO’nun “güvensiz” kategorisinde yer alan Kirmanckî/Zazakî için Meclis Araştırması açılmasını istedi. Önergede, kuşaklar arası aktarımın durma noktasına geldiği vurgulandı, dilin korunması ve kamusal alanda kullanımının yaygınlaştırılması için “Acil Eylem Planı” çağrısı yapıldı.
DEM Parti milletvekilleri Salihe Aydeniz, Ayten Kordu, Adalet Kaya, Cengiz Çiçek ve Ömer Faruk Hülakü, Kirmanckî/Zazakî/Dimilkî/Kirdkî dilinin yok olma riskiyle karşı karşıya bulunduğu gerekçesiyle Türkiye Büyük Millet Meclisi’ne Meclis Araştırması açılması talebiyle önerge sundu.
Önergede, dilin korunması, geliştirilmesi, kamusal alanda kullanımının yaygınlaştırılması ve kuşaklar arası aktarımın sağlanması amacıyla gerekli yasal, idari ve kurumsal tedbirlerin belirlenmesi istendi. Başvuru, Anayasa’nın 98’inci ve TBMM İçtüzüğü’nün 104 ve 105’inci maddelerine dayandırıldı.
UNESCO UYARISI VE DİLDEKİ GERİLEME
Gerekçede, UNESCO’nun Tehlike Altındaki Diller Atlası’nda Kirmanckî’nin “güvensiz (vulnerable)” kategorisinde yer aldığı anımsatılarak, acil önlem çağrısına rağmen dildeki kan kaybının hızlandığı vurgulandı. Dilbilimcilerin saha verilerine atıfla, Kirmanckî’nin ev içi iletişim dili olma vasfını yitirmek üzere olduğu ve ebeveynlerden çocuklara doğal aktarımın ciddi biçimde zayıfladığı ifade edildi.
Metinde, Vate Grubu’nun sözlük ve yayın faaliyetleri, sivil toplumun dil kursları, belediyeler bünyesindeki anadilde kreş (Zarokîstan) girişimleri, tiyatro oyunları, çocuk koroları, ders materyalleri ve Kirmanckî basın-yayın çalışmaları örnek gösterildi. Bingöl ve Munzur üniversitelerindeki Zaza Dili ve Edebiyatı bölümleri ile TRT Kurdî yayınlarının olumlu adımlar olduğu, ancak dilin yaşatılması açısından yeterli görülmediği belirtildi.
ACİL EYLEM PLANI ÇAĞRISI
Önergede, Kirmanckî’nin konuşulma oranları ve bölgesel dağılımının güncel verilerle tespiti, öğretmen ihtiyacının neden karşılanamadığının araştırılması, anadilinde eğitimin önündeki engellerin incelenmesi ve kamusal alanda kullanımın teşvikine yönelik düzenlemelerin ele alınması talep edildi. Sivil inisiyatifler ve akademik birikimden yararlanılarak bir “Acil Eylem Planı” hazırlanması gerektiği kaydedildi.
HABER MERKEZİ
Yoruma kapalı.