PİRHA – Seyit Rıza ve arkadaşları idam edilişlerinin 89. Yılında İzmir’de anıldı. Anmada 1937-1938 Dersim Katliamı ve sürgünü için devlet tarafından resmî ve açık bir özür dilenmesini çağrısında bulunuldu.

İzmir’de bulunan Alevi kurumları Seyit Rıza ve arkadaşlarının idam edilişlerinin 89. Yılında Karşıyaka Çarşı girişinde andı. Anmaya çok sayıda yurttaş katıldı. Baba Mansur Ocağı Piri İsmail Alkan çerağ uyandırarak, lokma duası verdi.

Basın açıklaması hem Türkçe hem de Kırmançki okundu. Türkçesini Demokratik Alevi Dernekleri Yöneticisi Güler İpin Karagöz, Kirmancki ise Hasan Ali Kılıç okudu.

“BİR HALKIN HAFIZASI YARIM KALDI”

15 Kasım 1937’de Elazığ Buğday Meydanı’nda Seyit Rıza, Uşenê Seydi, Fındık Ağa, Resik Hüseyin, Aliye Mırzê Sıli, Hesenê İvraime Qıjî ve Hesen Ağa idam edildiğini belirten Karagöz, Yaşı yetmişi aşan Seyit Rıza’nın yaşının küçültüldüğünü, çocuk yaşta olan Resik Hüseyin’in yaşı ise büyütülerek idam edildiğinin altını çizdi.

Aradan 89 yıl geçmesine rağmen mezar yerlerinin bulunmadığını ifade eden Karagöz, Dersim 38’den sonra yıkılan evlere, toprağından sürgün edilenlere dikkat çekerek şunları söyledi:

“Seyit Rıza ve yol arkadaşlarının idamı yedi insanın katlinden ibaret değildi. 1937-1938 Dersim sürecinde on binlerce canımız sorgusuz sualsiz katledildi, cenazeleri güneş altında çürütülerek bir mezar yeri dahi nasip edilmedi. On binlerce mazlum insanımız da yurdundan, toprağından sürgün edildi. Köyler yakıldı, aileler dağıtıldı, bir halkın hafızası yarım bırakıldı. Ölenlerin sayısını bugün bile tam olarak bilmiyoruz; bilmemizin önüne set çekildi. Katliamdan sağ çıkan binlerce kız çocuğumuz ailelerinden koparıldı, başka evlere, başka adlara, başka kimliklere savruldu. Onlar büyüdü, yaşlandı ve çoğu ya kim olduğunu bilmeden ya da bildiği hâlde susarak göçüp gitti. Ailelerin aradığı o çocukların akıbeti ise bugüne kadar hiçbir devlet kurumunca açıklanmadı.”

“89 YILDIR BİR ÖZÜR DİLENMEDİ”

Yüzleşilmeyen acının kuşaktan kuşağa aktarıldığını belirten Karagöz, “89 yıldır bir özür dilenmedi. Bir “yanlış yapıldı” cümlesi bile kurulmadı. Oysa yüzleşme yaranın üstünü kapatmak değil, onu sağaltmanın ilk adımıdır. Toplumsal barış bir haktır, yaşanabilir yarınlar için bir zorunluluktur, gelecek nesillerimize ise borçtur” diye konuştu.

Anadil Kırmancki ve Kurmanci üzerinde baskıların sürdüğünü kaydeden Karagöz, “Kendi dilimizde dua etmek, ağıt yakmak, çocuğumuza klam öğretmek bir hak olarak değil, mücadeleyle kazanılacak bir ayrıcalık gibi görülüyor. İnancımız yok sayılıyor, ibadethanelerimiz yasal güvenceden mahrum bırakılıyor” dedi.

Dersim adının hala yasal statüye kavuşmadığını vurgulayan Güler İpin Karagöz, eşit yurttaş olarak kendi diliyle, inancıyla ve adıyla özgürce yaşamanın önemli olduğunu söyledi.

“MEZAR YERLERİ AÇIKLANSIN”

Barış ve çözüm sürecine değinen Karagöz, “Gerçek barış ise geçmişle yüzleşmeden, hakikat açığa çıkmadan ve adalet sağlanmadan mümkün olamayacaktır” dedi.

Karagöz, kalıcı barışın sağlanması için Seyit Rıza ve arkadaşlarının idam edilişlerinin 89. yıl dönümünde talepleri bir kez daha yeniledi:

“-1937-1938 Dersim Katliamı ve sürgünü için devlet tarafından resmî ve açık bir özür dilenmesini,

-Seyit Rıza ve arkadaşlarının mezar yerlerinin açıklanmasını ve ailelerine teslim edilmesini,

-Katliamda ailelerinden koparılan kız çocuklarının akıbetinin aydınlatılması için devlet arşivlerinin tüm belgelere ve araştırmacılara açılmasını,

-Anadilimiz üzerindeki baskıların son bulmasını, ana dilde eğitim ve kamusal yaşamda kullanım hakkının güvence altına alınmasını,

-Devletin inanç alanına müdahalesinden vaz geçilmesini, İnancımıza yönelik her türlü ayrımcılığa son verilerek inanç mekanlarımıza saygı gösterilmesini ve ibadethanelerimizin hukuki statüsünün tanınmasını,

-Dersim isminin yasal bir statüye kavuşturulmasını,

-Tüm yurttaşlarla eşit haklara sahip olduğumuzun fiilen güvence altına alınmasını istiyoruz.”

Son olarak hayatını kaybedenleri anarak konuşmasını tamamladı.

PİRHA/İZMİR