PİRHA – Seyit Rıza ve arkadaşlarının idam edilişlerinin 89’uncu yıl dönümünde Elazığ’da düzenlenen panelde anıldı. Panelde konuşan ABF Başkanı Mustafa Aslan, “O gün Seyit Rıza’yı çıban gösteren zihniyetle bu zihniyet aynı. Seyit Rıza diyor ki ‘ben Aleviyim, inancımı yaşamak istiyorum. Bunu değiştirmezsiniz’ diyor. Biz maalesef onların bize bıraktıklarına sahip çıkamıyoruz. O gün makbul Kürt, Alevi yetiştirmeye çalışanlar bugün de aynı politikayı sürdürüyor.” dedi.
Halkların Eşitlik ve Demokrasi Partisi (DEM Parti) Elazığ İl Örgütü, Seyit Rıza ve arkadaşlarının idam edilişlerinin 89’uncu yıl dönümünde düzenlediği panelde andı.
Panelin düzenlendiği salona “89’uncu yılında Seyit Rıza ve kefensiz ölülerimizin mezar yerleri açıklansın” pankartı açıldı. Moderaltörlüğünü DEM Parti Halklar ve İnançlar Komisyonu Eşsözcüsü Yüksel Mutlu’nun panele Siyasetçi Gültan Kışanak, Alevi Bektaşi Federasyon Mustafa Aslan ve Tarihçi-Yazar Yalçın Çakmak konuşmacı olarak katıldı.
Panele siyasi parti ve sivil toplum kurumu temsilcileri, Seyid Rıza’nın torunları yanı sıra çok sayıda kişi katıldı. İlk olarak çerağ yakılması ve lokmaların pay edilmesiyle başlayan panel, Dersim Tertelesi’nde katledilenlerin anısına yapılan saygı duruşu ile başladı.
Panelde söz alan Yüksel Mutlu, Dersim katlimaının sadece bir katliam olmadığını söyleyerek bu katliamın asıl amacının bir halkı bir bütün olarak ortadan kaldırılması olduğunu söyleyerek “Seyit Rıza bizim için büyük bir direniş sembolüdür” dedi.
“OSMANLI’DAKİ SİYASET CUMHURİYET’TE DEVAM EDİYOR”
Dersim’in Osmanlı’dan beri devlet nezdinde “ur” olarak görüldüğünü belirten Çakmak, Dersim’in Osmanlı ve cumhuriyete boyun eğmemesinin devlet açısından “tehlikeli” olarak görüldüğünü söyledi. Dersim’in inanç yapısı ve boyun eğmeyen yapısına değinen Çakmak, “Dersim, Osmanlı ve cumhuriyet için intikamın alındığı tek bölge” dedi. Çakmak, “Osmanlı döneminde Dersim’e çok sayıda sefer düzenleniyor. Dersim ele geçirilemeyince şark ve ıslahat planları devreye giriyor. Osmanlı dönemindeki siyasetin aynısı cumhuriyet döneminde de devam ediyor. Sürekli raporlar yazılıyor. Bu raporlarda bir kişi ön plana çıkıyor. O da Seyit Rıza. Seyit Rıza düşmanlaştırılıyor. Peki Seyit Rıza ne yaptı? İsyanı mı yaptı, asker mi öldürdü? Hayır. Bilakis 1933’te oğlu Bava öldürüldü. Seyit Rıza, bunun için adalet istiyor ama dönemin Xozat kaymakamı adaleti tesis etmesi gerekirken Seyit Rıza’nın köyünün yakılması için birilerini örgütlüyor. Artık hikaye başlıyor. Bütün hikayeye baktığımız zaman katliamın merkezine Seyit Rıza konuluyor. Asıl hareket Seyit Rıza’nın katledilmesinin ardından başlıyor” sözlerine yer verdi.
“KATLİAMLARLA YÜZLEŞİLİP ÖZÜR DİLENMESİ GEREKİYOR”
Devletin demokratik bir karakter kazanması ve halka hizmet etmesi gerektiğini söyleyerek sözlerine başlayan Gültan Kışanak, Türkiye’nin genelinde geçerli olan hukukun o dönem “Tunceli Hukuk”u ile Dêrsim’de geçersiz kılındığını hatırlattı. Kışanak, “Bu özel hukuk uygulaması günümüze kadar devam ediyor. Bir ülkede eğer eşit yurttaş hakları yoksa orada her türlü haksızlık olur. Şex Said ve Seyit Rıza’nın yargılamaları hukuki değildi, bu yargılamalar siyasiydi. Seyit Rıza ve arkadaşlarının yargılandığı mahkemenin adı bile muamadır. Biz halen onların hangi mahkemede yargılandıklarını bilmiyoruz. Seyit Rızaların yargılanmasında çıkan iddianamede aslında Dersim bölgesinin aşiret ve toplumsal yapısını iddianamede yazıp bunu bir suçmuş gibi saydılar. Bugün ki yargılamalara da baktığımız zaman aynı durum var. Yani burada bir halk, inanç ve kimlik yargılanıyor. ‘Sen benim istediğim gibi yaşayacaksın, benim sana verdiğim dili, kimliği yaşayacaksın’ diyorlar. Bu dayatmalar halen de devam ediyor” dedi.
Ardından Barış ve Demokratik Toplum Süreci’nde Alevilerin kaygılarının olduğunu söyleyen Gültan Kışanak, “Barışın en önemli konusu yüzleşme ve hakikat. Hakikatle yüzleşip gerçek bir özür dilenmesi gerekiyor. Bizim hepimizin öncelikli talebi mezar yerlerinin belli olması. “Kürt isyanı” adı altında binlerce insan katledildi, bu insanların hiçbirinin mezar yerleri belli değil. Barış uzun bir süreç. Bu yolda önemli bir konu katliamlara yüzleşip özür dilenmesi ve bunun mücadelesini veriyoruz. Çünkü biz bir daha kimse idam sehpasına gitsin istemiyoruz. Özür dilenmezse ‘tarih bir daha fırsatı çıkarsa yaparız anlamı çıkartıyor” şeklinde konuştu.
“O GÜNKİ POLİTİKALAR DEVAM EDİYOR”
Son olarak söz alan Mustafa Aslan, Alevi toplumun yaşadığı her yerde nefret ve kin politikalarının kendisini var ettiğini söyledi. Dersim coğrafyasını o gün tehlikeli gören düşünce bugün de gördüğünü söyleyen Aslan, “En taze örneği 4 Mayıs 2026’da tertelenin yıl dönümünde yaşadık. Biz tertelede yaşamını yitirenleri anmak için ordayken Dersim’in ocak evlatlarının bazıları da hükümetin kurduğu Alevi Bektaşi Kültür Merkezinin toplantısındaydı. O gün Seyit Rıza’yı çıban gösteren zihniyetle bu zihniyet aynı. Seyit Rıza diyor ki ‘ben Aleviyim, inancımı yaşamak istiyorum. Bunu değiştirmezsiniz’ diyor. Biz maalesef onların bize bıraktıklarına sahip çıkamıyoruz. O gün makbul Kürt, Alevi yetiştirmeye çalışanlar bugün de aynı politikayı sürdürüyor. Biz kendimize sahip çıkmalıyız, örgütlü mücadeleden kaçınmak, demokrasi için mücadele etmemekten kaçmanın bir kurtuluş olmadığını anlamalıyız. Çünkü devlet senin Alevi olduğunu unutmaz” diye konuştu.
Panel, soru-cevap şeklinde sona erdi.
PİRHA/DERSİM
Yoruma kapalı.