PİRHA- SAMER Saha Araştırmaları Merkezi’nin Diyarbakır’da 142 pazar esnafıyla yaptığı araştırma, ekonomik krizin semt pazarlarına yansımasını ortaya koydu. Araştırmaya göre yurttaş daha az ürün alıyor, daha ucuz ürünlere yöneliyor, pazarcı esnafı ise artan maliyetler nedeniyle kâr edememekten şikâyet ediyor.
SAMER Saha Araştırmaları Merkezi, ekonomik krizin semt pazarlarına etkisini ortaya koymak amacıyla Diyarbakır’da gerçekleştirdiği “Semt Pazarı Araştırması”nın sonuçlarını kamuoyuyla paylaştı. 2-9 Haziran tarihleri arasında dört farklı semt pazarında faaliyet yürüten 142 esnafla yüz yüze yapılan görüşmelerde, artan maliyetlerin hem esnafı hem de tüketiciyi zorladığı tespit edildi.
Araştırmada, pazar yerlerinde çok dilli iletişimin yaygın olduğu görüldü. Katılımcıların önemli bir bölümü Türkçe ve Kürtçe’yi birlikte kullandığını belirtirken, yalnızca Kürtçe konuştuğunu söyleyenlerin oranı da dikkat çekti. Raporda ayrıca müşterilerin büyük bölümünü kadınların oluşturduğu belirtilerek, hane halkı tüketim kararlarında kadınların belirleyici rol oynadığına işaret edildi.
ESNAF HER GÜN YENİ ZAMLA KARŞILAŞIYOR
Araştırmaya katılan esnafın yüzde 34,5’i ürünlere neredeyse her gün zam geldiğini belirtirken, yüzde 13,4’ü haftada bir, yüzde 16,9’u ise ayda bir fiyat artışı yaşandığını ifade etti. Esnafın yüzde 81’i ise fiyat artışları nedeniyle müşterilerden tepki gördüğünü söyledi.
Satışların nasıl etkilendiğine ilişkin sorularda da tablo dikkat çekti. Katılımcıların yüzde 59,3’ü satışlarının düştüğünü, yüzde 31,4’ü ise çok ciddi düşüş yaşadığını belirtti.
MÜŞTERİ DAHA AZ ÜRÜN ALIYOR
Araştırmada tüketici davranışlarındaki değişim de ortaya konuldu. Esnafın gözlemlerine göre müşteriler artık daha az ürün satın alıyor, daha ucuz ürünlere yöneliyor ve alışveriş sıklığını azaltıyor.
“Son bir yıl içinde tüketicinin alım gücü nasıl değişti?” sorusuna katılımcıların yüzde 49,3’ü “azaldı”, yüzde 43’ü ise “çok azaldı” yanıtını verdi. Bu sonuç, pazarcı esnafının büyük çoğunluğunun vatandaşın satın alma gücündeki gerilemeyi doğrudan gözlemlediğini ortaya koydu.
MALİYET ARTIŞININ BAŞLICA NEDENİ MAZOT
Araştırmada ürün fiyatlarındaki artışın nedenleri de esnafa soruldu. Katılımcıların yüzde 37,2’si zamların temel nedeni olarak mazot fiyatlarındaki yükselişi gösterirken, yüzde 21,5’i üretimdeki azalmayı, yüzde 18,4’ü ise ekonomik politikaları işaret etti.
Bazı esnaflar ise tarladan pazara ulaşana kadar ürün fiyatlarının katlanarak arttığını belirtti. Katılımcıların bir bölümü, bazı ürünlerin fiyatının beş kata kadar yükseldiğini ifade etti.
“SEMT PAZARLARI EKONOMİK KRİZİN AYNASI”
Araştırmanın sonuç bölümünde semt pazarlarının yalnızca alışveriş yapılan yerler olmadığı vurgulandı. Değerlendirmede, ekonomik kriz ve yoksullaşma süreçlerinin en görünür şekilde semt pazarlarında hissedildiği belirtilerek şu tespitlere yer verildi:
“Enflasyon ve maliyet artışları pazarcı esnafını ciddi biçimde zorlamakta, tüketicilerin alım gücü giderek düşmektedir. Daha az ve daha ucuz ürün satın alma eğilimi yaygınlaşırken, esnafın satış yapmasına rağmen kârlılığı gerilemektedir. Semt pazarları özellikle düşük ve orta gelir grupları için önemli bir gıda erişim kanalı olmaya devam etmektedir.”
Araştırmada ayrıca semt pazarlarının ekonomik krizlerin, yoksulluğun, kültürel çeşitliliğin ve gündelik yaşam mücadelelerinin gözlemlenebildiği önemli toplumsal alanlar olduğuna dikkat çekildi.
HABER MERKEZİ
Yoruma kapalı.