PİRHA- 25 Kasım Kadına Yönelik Şiddete Karşı Uluslararası Mücadele Günü öncesinde konuşan kadın aktivist Selma Polat, şiddetin yalnızca fiziksel boyutuyla ele alınamayacağını belirterek Alevilikteki rızalık kavramına dikkat çekti. Dersim’de kadınların güçlü ve mücadeleci kimliğine rağmen erkek egemen sistemin yarattığı sorunlarla karşı karşıya olduğunu vurgulayan Polat, kadınların bağımsız örgütlenmesinin önemine işaret ederek “Kadın meselesi partiler üstü bir meseledir” dedi.
Kadına yönelik şiddet, yaşamın her alanında farklı biçimlerde varlığını sürdürüyor. Fiziksel şiddetin yanı sıra ekonomik ve psikolojik şiddet, kadınların görünmeyen emeği, mülkiyet eşitsizliği ve toplumsal baskılar kadınların özgür yaşam mücadelesinin önündeki engeller arasında yer alıyor.
25 Kasım Kadına Yönelik Şiddete Karşı Uluslararası Mücadele Günü öncesinde PİRHA’ya konuşan kadın aktivist Selma Polat, şiddetin farklı boyutlarını, Alevilikte rızalık kavramını, Dersim’de kadınların yaşadığı sorunları ve kadınların bağımsız örgütlenmesinin önemini anlattı.
“ŞİDDET SADECE BEDENE İNDİRİLEN BİR DARBE DEĞİLDİR”
Toplumda şiddetin çoğunlukla fiziksel şiddetle özdeşleştirildiğini belirten Polat, bu anlayışın değişmesi gerektiğini söyledi.
Psikolojik ve ekonomik şiddetin de en az fiziksel şiddet kadar ağır sonuçlar doğurabileceğine dikkat çeken Polat, şöyle konuştu:
“Şiddet dediğimiz şey sadece bedene indirilen bir darbe değil. Bunu kadınların da erkeklerin de herkesin bilmesi lazım. Psikolojik şiddet var, ekonomik şiddet var. Bunlar belki fiziksel şiddet kadar ağır olan şeyler. Eskiler ‘Dövüyor mu, sövüyor mu?’ derlerdi. Dövmüyorsa da sövmüyorsa da şiddet artık bunun o kadar ötesinde ki.”
“ALEVİLİKTE RIZALIK KAVRAMINI YENİDEN HATIRLAMAMIZ GEREKİYOR”
Alevi inancının temel kavramlarından biri olan rızalığın kadın-erkek ilişkilerinde de esas alınması gerektiğini vurgulayan Polat, sonraki kuşakların rızalık kavramının anlamını unuttuğuna dikkat çekti.
Polat, şunları söyledi:
“Alevilikte rızalık diye bir kavram var. Cemlerde hep bu rızalık kelimesi kullanılır. Belki de sonraki nesiller olarak biz bu rızalık kelimesinin anlamının ne olduğunu çok unuttuk. Bir eve girdiğiniz zaman ev sahibinin rızası varsa o eve giriyorsunuz. Bir şey alacaksanız rızası varsa onu alıyorsunuz. Şimdi aynı şeyi kadın üzerinde de düşünmeniz lazım. Kadının rızası olmadan ona yapılan her şey şiddettir. Kadının rızası yokken ona dokunmak da şiddettir.”
Erkeklerin kendilerine “Benim yanımdaki kadının buna rızası var mı?” sorusunu yöneltmeleri gerektiğini belirten Polat, şiddetin dövmek ve sövmekle sınırlı olmadığını ifade etti.
“DERSİM KADINI GÜÇLÜ, DİRENGEN AMA BİZİM DE KALDIRABİLECEĞİMİZ BİR YÜK VAR”
Dersim’de kadınların görece özgür bir yaşam sürdüklerine ilişkin yaygın algıyı da değerlendiren Polat, Alevi kültürünün ve geçmişten devralınan mücadele mirasının kadınların toplumsal yaşamdaki konumuna katkı sunduğunu ancak bunun erkek egemen ilişkileri ortadan kaldırmadığını söyledi.
Dersimli kadınların hem çalışma yaşamında hem de ev içerisinde büyük bir emek harcadıklarını belirten Polat, kadınların mücadeleci kimliğinin erkeklerin sorumluluklarını yerine getirmemelerinin gerekçesine dönüşmemesi gerektiğine dikkat çekti.
“Biz mücadele ettikçe erkekler rahata da eriyor. Kadınlar her yerde, her şeyin içinde. Bu da kadının yükünü çok ağırlaştırınca kadınlar çok ciddi psikolojik problemler yaşamaya başladı. Evet, Dersim kadını güçlü, Dersim kadını direngen. Ama sonuçta biz hepimiz insanız ve bizim de kaldırabileceğimiz bir yük var. Biz Dersimli kadınlar yükü çok fazla omuzladığımız için ciddi sorunlar yaşıyoruz.”
Kendi toplumlarına da eleştirel bakmaları gerektiğini ifade eden Polat, erkeklerin hangi kültüre, inanca ya da siyasi düşünceye mensup olurlarsa olsunlar erkek egemen sistemin sağladığı ayrıcalıklardan yararlanabildiklerini belirtti.
“KADIN ÇALIŞIYOR, MÜLKİYET ERKEĞİN ÜZERİNE GEÇİYOR”
Kadınların görünmeyen emeğine ve mülkiyet ilişkilerindeki eşitsizliğe de değinen Polat, kadınların hem evde hem de çalışma yaşamında emek vermelerine rağmen mülkiyetin büyük ölçüde erkeklerin elinde olduğunu söyledi.
Özellikle boşanma süreçlerinde kadınların yıllarca verdikleri emeğin yok sayıldığını belirten Polat, şöyle devam etti:
“Boşanma süreçlerinde kadının mal talebi olduğu zaman erkek sanki bunları kendisi kazanmış, kendisi çalışmış gibi davranıyor. Oysa orada kadının çok ciddi görünmeyen emeği var. Kadınla erkek beraber çalışsa da çoğu zaman mülkiyet erkeğin egemenliğine geçiyor. İş yerlerine bakın, eşler beraber çalışıyor ama mülkiyet erkeğin üzerine.”
Polat, bu durumun kadınların ataerkil ve kapitalist sistemden ne ölçüde etkilendiğini ortaya koyduğunu ifade etti.
“ANNELER ERKEK ÇOCUKLARINA ‘PAŞAM’ DEMESE DE SİSTEM DEMEYE DEVAM EDİYOR”
Erkek egemen zihniyetin yeniden üretilmesinde aile ve toplumsal çevrenin etkisine dikkat çeken Polat, erkek çocuklarının yetiştirilmesindeki sorumluluğun yalnızca annelere yüklenmesine karşı çıktı.
Çocukların aile dışında da erkek egemen ilişkilerle karşılaştığını belirten Polat, babanın, arkadaş çevresinin ve toplumsal yaşamın çocukların gelişimindeki etkisini hatırlattı.
“Çocuğu ne şekilde yetiştirmeye çalışırsanız çalışın, çocuk sokağa çıkıp erkek egemen sistemle tanıştığında bu sistem onun çok işine geliyor. Çünkü ona hizmet eden bir sistem. Birçok anne artık erkek çocuklarını ‘Aman paşam’ diyerek büyütmüyor. Ama sistem ona ‘Paşam’ demeye devam ettiği için o döngü bir türlü kırılamıyor.”
Bu döngünün kırılması için mücadelenin evden başlaması gerektiğini vurgulayan Polat, erkek çocuklarının ev içindeki sorumlulukları üstlenmesinin önemine dikkat çekti.
“KIZ ÇOCUKLARIMIZ BİZDEN BİR ADIM İLERİDE OLMALI”
Annelerin mücadeleci duruşunun kız çocuklarının geleceğini de şekillendirdiğini belirten Polat, kadınların kendi yaşamları üzerinde söz sahibi olmalarının sonraki kuşaklar açısından önem taşıdığını söyledi.
Annesinin direngenliğine tanıklık eden bir kız çocuğunun, ileride karşılaştığı sorunlar karşısında “Hayır, ben burada durmak istemiyorum” diyebileceğini ifade eden Polat, şunları dile getirdi:
“Her şey kadını çok zorluyor. Ama bu zorlamanın içerisinde yine de bir adım gidebiliyorsa o kadın o bir adımı gidecek. Kız çocuklarımız bizden bir adım ileride olup kendi hayatlarını örerse, anne bunun için mücadele ederse bu da kadın mücadelesi için çok ciddi bir başarı.”
“DERSİM’DEYİZ, ALEVİ KÜLTÜRÜNDEYİZ DİYE HER ŞEY GÜLLÜK GÜLİSTANLIK DEĞİL”
Dersim’de kadına yönelik şiddetin görmezden gelinmemesi gerektiğinin altını çizen Polat, Alevi kimliğinin erkek egemen zihniyete karşı tek başına bir güvence oluşturmadığını vurguladı.
Polat, Dersim’de kadınların yaşadığı şiddete ilişkin şu ifadeleri kullandı:
“Dersim’de şiddete uğrayan kadın var mı? Var. Dersim’de her türlü eziyeti gören kadınlar var mı? Var. Dersim’de erkek şiddetinin hayatını mahvettiği kadınlar var mı? Var. Biz Dersim’deyiz, Alevi kültüründeyiz diye her şey güllük gülistanlık değil.”
Kadına yönelik şiddet karşısında yeterince etkili bir mücadelenin yürütülemediğini belirten Polat, bunun nedenlerinden birinin de kadınların bağımsız örgütlülüğünün yeterince güçlü olmaması olduğunu söyledi.
“KADIN MESELESİ PARTİLER ÜSTÜ BİR MESELEDİR”
Kadın mücadelesinin siyasi aidiyetlerin ötesinde ele alınması gerektiğini ifade eden Polat, siyasi partilerin ve örgütsel yapıların içerisinde de erkek egemen ilişkilerin varlığını sürdürdüğüne dikkat çekti.
“Kadın örgütlülüğünü partiler üstü bir şey olarak görüyorum. Hangi siyasi anlayışa sahip olursanız olun, nerede olursanız olun kadın meselesi tamamıyla ayrı bir mesele. Bir örgütsel yapının içerisindesiniz, o örgütsel yapının içerisinde de erkek egemen düzen var.”
Şiddete maruz kalan kadınların örgütlü oldukları siyasi yapılardan her zaman yeterli desteği alamadıklarını belirten Polat, güçlü ve bağımsız kadın örgütlerinin erkek şiddetini görünür kılmak ve şiddet karşısında dayanışmayı büyütmek açısından önemli olduğunu vurguladı.
“KADININ KOLU KIRILIYORSA YENİN İÇİNDE KALIYOR”
Geleneksel toplum yapısının kadınları yaşadıkları şiddet karşısında sessiz kalmaya zorladığını belirten Polat, gündelik yaşamda kullanılan atasözleri üzerinden bu zihniyeti eleştirdi.
“‘Kol kırılır, yen içinde kalır’, ‘Kan kusar, kızılcık şerbeti içtim der.’ Niye? Bütün bunların hepsi de kadının hayatı üzerinden. Erkeğin kolu kırılsa yenin içinde kalmıyor, aleni ortaya dökülüyor. Ama kadının kolu kırılıyorsa yenin içinde kalıyor. Kadın kan kusuyorsa ‘Kızılcık şerbeti içtim’ diyor. O yüzden kadınların bunlardan vazgeçmesi lazım. ‘Aman ayıp, aman öyle olmaz, aman millet ne der’ baskısını kırmak gerekiyor.”
Yaklaşık bir yıl önce yaşanan bir şiddet olayını da örnek veren Polat, şiddete maruz kalan bir kadının çevresindekilerden polise ve sağlık kuruluşlarına haber vermemelerini istediğini anlattı.
Kadınların toplumsal baskılar ve çeşitli kaygılar nedeniyle şiddeti gizlemek zorunda hissettiklerini belirten Polat, bu durumun erkek şiddetinin sürmesine zemin hazırladığını ifade etti.
“ERKEK ŞİDDETİ KARŞISINDA TOPLUM DA TUTUM ALMALI”
Alevilikteki düşkünlük kavramına da değinen Polat, toplumsal değerlere aykırı davranışlar karşısında toplumun tutum almasının önemine dikkat çekti.
Kadına şiddet uygulayan erkeklerin sosyal çevreleri tarafından korunmasının ve davranışlarının görmezden gelinmesinin şiddeti beslediğini belirten Polat, bağımsız kadın örgütlerinin bu sessizliği kırabilecek güce sahip olduğunu söyledi.
“OKYANUSTA BİR DAMLA BİLE OLSA HERKESİN KADIN MÜCADELESİNE EMEĞİ OLSUN”
25 Kasım vesilesiyle kadın mücadelesini büyütme çağrısında bulunan Polat, her kadının kendi yaşamından başlayarak değişime katkı sunabileceğini belirterek sözlerini şöyle tamamladı:
“Herkesin okyanusta bir damla bile olsa kadın mücadelesine bir desteği, bir emeği olsun. Kadının mücadelesi önemli. Az demeden, çok demeden herkesin bir mücadelenin içerisinde yer alması güzel bir şey olacaktır. Yaşasın kadın mücadelesi!”
Nuray ATMACA/DERSİM
Yoruma kapalı.