PİRHA- 25 Kasım Kadına Yönelik Şiddetle Mücadele Günü kapsamında PİRHA’ya konuşan Sercem TV’de yayımlanan “Saklı Kök” programının sunucusu Özlem Tunçel, Alevilikteki kadın-erkek eşitliği söyleminin gündelik yaşamda karşılık bulmadığına dikkat çekti. Alevi kurumlarında kadınların temsilinden miras hakkına kadar birçok alanda erkek egemen zihniyetin sürdüğünü belirten Tunçel, “Önce kendi içimizdeki patriarkayla yüzleşmemiz gerekiyor” dedi.
25 Kasım Kadına Yönelik Şiddetle Mücadele Günü’nün tarihi, Dominik Cumhuriyeti’nde diktatör Rafael Trujillo yönetimine karşı mücadele eden Patria, Minerva ve María Teresa Mirabal kardeşlere uzanıyor.
Mirabal kardeşlerin 25 Kasım 1960’ta Trujillo rejimi tarafından katledilmesi, Latin Amerika’da kadın özgürlük mücadelesinin dönüm noktalarından biri oldu.
1981 yılında Kolombiya’nın başkenti Bogotá’da düzenlenen Birinci Latin Amerika ve Karayipler Feminist Buluşması’nda 25 Kasım, kadına yönelik şiddete karşı mücadele günü olarak kabul edildi. Kadın örgütlerinin mücadelesiyle uluslararası bir boyut kazanan 25 Kasım, Birleşmiş Milletler Genel Kurulu’nun 17 Aralık 1999’da aldığı kararla “Kadına Yönelik Şiddetin Ortadan Kaldırılması İçin Uluslararası Mücadele Günü” ilan edildi.
25 Kasım dolayısıyla PİRHA’ya konuşan Sercem TV’de yayımlanan “Saklı Kök” programının sunucusu Özlem Tunçel, Alevi kadınların karşı karşıya kaldığı eşitsizlikleri, Alevi kurumlarındaki erkek egemen anlayışı ve kadınların özgürlük mücadelesini değerlendirdi.
Mirabal kardeşleri anarak sözlerine başlayan Tunçel, “Mirabal kardeşlerin bugüne bıraktıkları mücadele ve direniş, bugün kadınların sokaklarda, hayatın her alanında kendilerini var etmelerinin de bir mücadelesidir aynı zamanda” dedi.
“KADIN CANDIR SÖYLEMİNİN PRATİKTE KARŞILIĞINI GÖREMİYORUZ”
Kadına yönelik şiddetin yalnızca fiziksel şiddetle sınırlı olmadığını belirten Tunçel, cinsel, ekonomik ve psikolojik şiddetin de evlerde ve kamusal alanda yeniden üretildiğine dikkat çekti. Şiddetin bireysel bir sorun olarak ele alınamayacağını vurgulayan Tunçel, bunun sistematik eşitsizliklerden beslendiğini ifade etti.
Özellikle 8 Mart ve 25 Kasım gibi günlerde Alevilikte kadın-erkek eşitliğine ilişkin söylemlerin daha fazla gündeme geldiğini belirten Tunçel, bu söylemlerin toplumsal yaşamdaki karşılığının sorgulanması gerektiğini söyledi:
“Aleviler böyle günlerde çok daha fazla ‘Kadın erkek bizde eşittir, kadın candır, kadın yaşamdır’ gibi söylemleri ön plana çıkarmaktadırlar. Ama bu işin pratik ayağına baktığımızda, yani gerçekten kadın erkek eşit konumda mıdır? Maalesef bunu pratikte bizler görmüyoruz.”
“CEMEVİNİN KAPISINDAN ÇIKILDIĞINDA EŞİTLİĞİ GÖREMİYORUZ”
Alevi inancında kadınların ve erkeklerin cemlerde yüz yüze ibadet ettiğini, semahta omuz omuza döndüğünü hatırlatan Tunçel, inanç alanındaki eşitlik anlayışının gündelik yaşama yansımadığına dikkat çekti.
Tunçel, kadınların ev içindeki görünmeyen emeğine ve toplumsal yaşamdaki özgürlüklerinin sınırlandırılmasına ilişkin şunları söyledi:
“Cemevlerinin kapısından dışarı çıkıldığında evlerde bakım yükünün, ev içi emeğin, görünmez yükün yine kadınların sırtında olduğunu görüyoruz. Yine kadının sokaklarda, evlerde, yaşamın her alanında yaşamının sınırlanmış bir konumda olduğunu görüyoruz. Dolayısıyla Alevi toplumunda bu durum farklı bir yerde değil.”
“EŞİTLİK SÖYLEMİ GERÇEKLİĞİ PERDELİYOR”
Alevi felsefesindeki eşitlik anlayışını dillendirenlerin büyük çoğunluğunun erkekler olduğuna dikkat çeken Tunçel, kadınların kendi deneyimlerini anlatmalarının ve yaşadıkları eşitsizlikleri tartışmaya açmalarının önüne bu söylemlerle geçildiğini ifade etti.
Tunçel, sözlerini şöyle sürdürdü:
“‘Biz zaten eşitiz’, ‘Bizde zaten böyle bir sorun yok’ denilip aslında bu eşitsizliği yeniden üreten bir anlayışı görüyoruz. Bu söylem aslında gerçekliği perdeleyen bir yerde durmaktadır. Bugün cemevlerine gittiğinizde bu eşitlikçi söylemin çokça dillendirildiğini görüyoruz ama kapıdan dışarı çıktığınızda bu söylemin pratiklerini görmüyoruz.”
ALEVİ KURUMLARINDA KADIN TEMSİLİ VE ANALIK KURUMU
Alevi kurumlarında kadınların temsil ve karar alma mekanizmalarındaki konumunu da değerlendiren Tunçel, cemevi başkanlarının ve yöneticilerin büyük çoğunluğunun erkeklerden oluştuğunu, cemlerin yürütülmesinde ise dedelerin ön planda olduğunu belirtti.
Alevi inancında köklü bir geçmişe sahip olan analık kurumunun bugün yeterince işlevsel olmadığına dikkat çeken Tunçel, “Alevilik inancında analık kurumu çok köklü bir geleneği olan bir kurum ama bugün cemlerde yürütücü olarak ya da analık kavramının işlevselliğini maalesef görmemekteyiz” dedi.
“KADINLAR MİRASTAN MAHRUM BIRAKILIYOR”
Kadın-erkek eşitliği söyleminin karşılık bulmadığı alanlardan bir diğerinin de miras hakkı olduğunu belirten Tunçel, kadınların aile içerisinde kendi haklarından vazgeçmeye zorlandığına dikkat çekti.
Kadına verilen miras payının aile dışına çıkacağı düşüncesinin erkek egemen zihniyetin bir yansıması olduğunu ifade eden Tunçel, şunları kaydetti:
“Kadınlar maalesef mirastan mahrum bırakılıyor. ‘Miras yabancıya gitmesin’ anlayışıyla kadına verilecek mirasın aslında yabancıya verildiği düşüncesiyle kadınlar hiçbir şekilde mirastan pay alamıyorlar ya da çok küçük bir pay alıyorlar. Miras genellikle erkekler arasında bölüştürülüyor. Pratik ayaklara baktığımızda bu eşitlikçi söylemin ataerkinin duvarlarına çarptığını görmekteyiz.”
“ÖNCE KENDİ İÇİMİZDEKİ PATRİARKAYLA YÜZLEŞMEMİZ GEREKİYOR”
Alevi toplumunda gerçek anlamda eşitliğin sağlanabilmesi için öncelikle erkek egemen zihniyetle yüzleşilmesi gerektiğini vurgulayan Tunçel, cemevlerine, Alevi derneklerine ve federasyonlarına önemli sorumluluklar düştüğünü belirtti.
Kadınların sembolik temsille sınırlandırılmaması gerektiğini ifade eden Tunçel, Alevi kurumlarında yüzde 50 cinsiyet kotasının ya da eş başkanlık sisteminin hayata geçirilmesini istedi.
Analık kurumunun yeniden işlevsel hale getirilmesi gerektiğini belirten Tunçel, kadınların toplumsal yaşama ve kurumsal çalışmalara katılımını kolaylaştıracak kreşlerin yaygınlaştırılması, şiddete maruz bırakılan kadınlar için dayanışma ağlarının oluşturulması ve bu ağlar aracılığıyla psikolojik ve hukuki destek sağlanması önerilerinde bulundu.
“İSTANBUL SÖZLEŞMESİ VE 6284 SAYILI YASA UYGULANMALI”
Kadına yönelik şiddetin önlenmesi konusunda devletin sorumluluklarına da dikkat çeken Tunçel, kadınların mücadeleyle elde ettiği hukuki kazanımların korunması gerektiğini belirterek taleplerini şöyle sıraladı:
“6284 sayılı yasa etkin şekilde uygulanmalı. Kadına yönelik şiddet davalarında ya da kadın cinayetlerinde ceza indirimleri yapılmamalı. Kadınlar için hayati önemi olan uluslararası sözleşmelerden biri olan İstanbul Sözleşmesi uygulanmalı. Kamusal alanda toplumsal cinsiyet eşitliği temelli eğitimler verilmeli. Şiddeti meşrulaştıran dilden vazgeçilmeli.”
“VARDIK, VARIZ, VAR OLACAĞIZ”
Erkek egemen zihniyete ve kadına yönelik şiddete karşı farklı halklardan, inançlardan ve kimliklerden kadınların ortak mücadelesinin önemine vurgu yapan Tunçel, sözlerini şöyle tamamladı:
“Bizler Alevi kadınlar, Kürt kadınlar, Türk kadınlar, Ermeni kadınlar, yani bütün dünya kadınları olarak birlikte varız. Birlikte mücadeleyle ancak bu eşitsizlikleri yıkabiliriz. Vardık, varız, var olacağız.”
Fırat ALTINTAŞ/İSTANBUL
Yoruma kapalı.