PİRHA- Adıyaman’da geçimini tütün üretiminden sağlayan çiftçiler, artan girdi maliyetleri, tütünde görülen hastalıklar ve ürünün düşük fiyata alınması nedeniyle üretimi sürdürmekte zorlanıyor. Üreticiler, her sezon daha fazla borçlanarak tarlaya girdiklerini, ürünün fiyatının ise tüccarın insafına kaldığını belirterek tütünün geleceği için düzenleme ve kooperatifleşme çağrısı yaptı.
Adıyaman’da uzun yıllardır birçok ailenin temel geçim kaynakları arasında yer alan tütün üretimi, artan maliyetler, ürün hastalıkları ve düşük alım fiyatları nedeniyle giderek zorlaşıyor. Üreticiler, tarlayı ekebilmek için daha sezon başlamadan borçlandıklarını, aylarca emek verdikleri ürünün satış aşamasında ise fiyatı belirleme gücüne sahip olmadıklarını belirtiyor. Tütün üreticileri, üretimin sürdürülebilmesi için kamusal destek, satış fiyatlarına yönelik düzenleme ve kooperatifleşme talep ediyor.
TARLADA EMEK, HASATTA BORÇ
Tütün üreticisi Feride Kaymak, geçmişte fasulye, buğday ve mısır da ürettiklerini ancak zamanla temel geçim kaynaklarının tütün olduğunu söyledi. Son yıllarda üretim maliyetlerinin gelirlerinin üzerine çıktığını belirten Kaymak, tarlanın hazırlanmasından ilaca, sulamadan işçiliğe kadar her aşamada masrafların arttığını ifade etti.
Tütünde yaşanan hastalıkların da üreticiyi yeniden ekim yapmaya zorladığını belirten Kaymak, bazı dönemlerde aynı tarlayı iki-üç kez sürüp yeniden dikmek zorunda kaldıklarını söyledi. Üreticinin ürünü satmak için de borçlanmak zorunda kaldığını belirten Kaymak, tütün alıcılarının düşük fiyat dayatması yaptığını ifade etti.
Kaymak, “İşleyene kadar birçok masraf yaptığımız için borç içinde oluyoruz. Tütünü satmazsak elimizde bozulacak diye kaygılanıyoruz. Mecburen tüccarın dediği fiyata satıyoruz. Yeni ürünü kaldırabilmek için tütünü satmamız gerekiyor. Kredi çekiyor, borçlanıyoruz” dedi.
Üreticinin yaşadığı sorunların çözümü için kooperatifleşmenin zorunlu hale geldiğini belirten Kaymak, “Bu şartlarda tütüncülük yapılacak bir meslek değil. Kooperatifleşme şart artık. Kayısıda, buğdayda, fasulyede varsa bu işte de kooperatifleşme gerekiyor” diye konuştu.
“TÜTÜN ÜRETİCİSİ KADERİNE TERK EDİLDİ”
İki çocuk annesi tütün üreticisi Dilek Gündüzalp ise tütün dışında bölgede üretebilecekleri başka bir ürün bulunmadığını söyledi. Tütünde yaşanan hastalıklar nedeniyle verimin düştüğünü belirten Gündüzalp, üreticinin herhangi bir destek görmediğini ifade etti.
Alıcıların fiyatı kendilerinin belirlediğini söyleyen Gündüzalp, üreticinin pazarlık gücünün olmadığını belirterek, “Biz çözüm istiyoruz. Başka bir ürün bize önersinler, yapalım. Maalesef tütün üreticileri kaderine terk edilmiş durumda” dedi.
“DAR ALANDA TÜTÜNDEN BAŞKA ALTERNATİF YOK, DÜZENLEME ŞART”
Tütün üreticisi Murat Büyüktaş da üreticinin sezon başında ne kadar gelir elde edeceğini bilmeden üretime başladığını söyledi.
Büyüktaş, ailelerin küçük arazilerde üretim yaptığını ve bölgenin fiziki koşulları nedeniyle tütün dışında aynı geliri sağlayabilecek alternatif bir ürün yetiştirmenin mümkün olmadığını belirtti.
Üreticinin binbir emekle yetiştirdiği ürünün fiyatının tüccarın belirlediği koşullara bağlı olduğunu ifade eden Büyüktaş, tütün satışına ilişkin bir düzenleme yapılmasını istedi.
“YABANCI TÜTÜN ALACAKLARINA KENDİ FABRİKALARIMIZI GERİ AÇSINLAR”
Yıllardır çiftçilik yaparak geçimini sağlayan Enver Özperçin, geçmişte Tekel fabrikalarının üreticiler için alım garantisi sağladığını, özel fabrikaların açılmasıyla birlikte tütün satışında sorunların yaşanmaya başladığını belirtti. Özperçin, “Biz tekrar kendi Tekelimizi istiyoruz. Kendi fabrikalarımızın çalışmasını istiyoruz. Böylece hem işsizlik oranı düşer hem de kendi ürünümüzü kullanırız. Amerika’nın, İngiltere’nin tütününü almaktansa yerli üreticiye dönmeliler” dedi.
Özelleştirilen fabrikaların yeniden kamuya devredilmesini isteyen Özperçin, “Kendi tarlamızda ürünümüzü yetiştirip kendi fabrikamızda satmak istiyoruz” ifadelerini kullandı. Devlet desteğinin önemine dikkat çeken Özperçin, tütün hastalıklarına da çözüm bulunması gerektiğini belirterek, “Devlet destek verirse ve tütün hastalıklarına çözüm bulursa, eskisi gibi Tekel olursa kendi kendimize yeter, dışarıya ihraç bile yapabilecek duruma geliriz” diye konuştu.
Mevcut durumda üretimde kullanılan ilaçların da dışarıdan geldiğini belirten Özperçin, “Aldığımız ilaçlar hep dışarıdan geliyor. Bir hastalığı yok ederken başka hastalıklara sebep oluyor. Bizim her şeyimiz bu tütüne bakıyor. Devlet yetkililerinden bu işe çözüm bulmalarını istiyoruz” ifadelerini kullandı.
Özperçin, üreticinin sahip olduğu imkanlara rağmen yalnız bırakıldıklarını şu sözlerle dile getirdi:
“Toprağımız var, işçiliğimiz var, çalışıyoruz da ama arkamızda kimse yok.”
ÜRETİCİNİN TALEBİ: DESTEK, DÜZENLEME VE KOOPERATİF
Adıyaman’da tütün üreticileri, artan maliyetler ve hastalıklar nedeniyle üretimin sürdürülemez hale geldiğini, satış sürecinde ise tüccarın belirleyici olduğunu söylüyor.
Üreticiler; tütünün değerinde satılmasını sağlayacak düzenlemelerin yapılmasını, üreticiye destek verilmesini, hastalıklarla mücadele konusunda çözüm üretilmesini ve kooperatifleşmenin önünün açılmasını istiyor.
Yeşim UZUN/ADIYAMAN
Yoruma kapalı.