PİRHA- Üryan Hızır Ocağı’ndan Sevim Savunmaz, köyden kente göçle birlikte Alevilikte pir-talip ilişkisinin zayıfladığını, müsahiplik, ikrar ve görgü gibi inanç pratiklerinin gerilediğini söyledi. Cemevlerinde kadınların yönetimlerde çoğu zaman sembolik olarak yer aldığını belirten Savunmaz, “Kadınları bu alanda yok saydıkları noktada asimilasyon hızlanır” dedi. Savunmaz, Alevi örgütlerine kadınların ve gençlerin karar mekanizmalarında daha aktif yer alması için sorumluluk alma çağrısı yaptı.
Üryan Hızır Ocağı’ndan Sevim Savunmaz, köylerden kentlere göçün Alevi inancı ve örgütlenmesi üzerindeki etkilerini, kadınların ve gençlerin cemevlerindeki konumunu, cemlerin işlevini ve Alevi kurumlarında yaşanması gerektiğini düşündüğü değişimi PİRHA’ya değerlendirdi. Savunmaz, kentleşmeyle birlikte Aleviliğin temel kurumlarında zayıflama yaşandığını, kadınların yönetimlerde yeterince söz sahibi olamadığını ve gençlerin cemevlerinden uzaklaştığını söyledi.
“GÖÇLE BİRLİKTE ALEVİLİĞİN TEMEL İLKELERİNDE ZAYIFLAMA YAŞANDI”
Alevilikteki asimilasyon sürecinin köylerden kentlere göçle birlikte hızlandığını belirten Savunmaz, geçmişte yaşanan katliamların Alevilerin kimliklerini gizlemelerine yol açtığını söyledi.
Savunmaz, “Herkes bir alana dağıldı, herkes kimliğini sakladı. Çünkü Maraş’ı, Sivas’ı, Çorum’u, Malatya’yı, Dersim’i ve Gazi’yi biliyorlardı. Göç oldukça insanlar kimliğini sakladı. Ramazan’da anlaşılmasınlar diye gece ışık yaktılar. Bu bizi ciddi anlamda asimilasyona itti” dedi.
Göçle birlikte pir-talip ilişkisinin de büyük ölçüde koptuğunu belirten Savunmaz, Aleviliğin temel kurumlarında ciddi zayıflamalar yaşandığını ifade etti.
“Göç sadece yurt içine olmadı, yurt dışına da oldu. Birçok değerimiz yok oldu. Müsahiplik zayıfladı. Köy yaşamında insanlar aynı yerde yaşadığı için birbirleriyle daha yakın ilişki içerisindeydi. Kentleşmeyle birlikte bizi var eden birçok şey yok oldu. Bunlar da asimilasyonu hızlandırdı” diye konuştu.
Savunmaz, kentlerde kadınların ve gençlerin Alevi inanç yaşamında yeterince yer alamadığını, müsahiplik, ikrar ve görgü cemlerinin de kentleşmeyle birlikte zayıfladığını söyledi.
Alevilerin vergi verdiğini, çalıştığını ve askerlik yaptığını belirten Savunmaz, buna karşılık eşit bir karşılık görmediklerini ifade etti.
“CEMLER ALEVİLERİN OKULU OLMALI”
Aleviliğin gelecek kuşaklara aktarılabilmesi için cemlerin eğitim işlevinin güçlendirilmesi gerektiğini söyleyen Savunmaz, “Cemler aslında Alevilerin okuludur” dedi.
Savunmaz şöyle konuştu:
“Cemlerin içi ne kadar dolu olursa, ne kadar bilgiye ve gerçeğe dayanırsa o kadar yol alırız. Cemevlerinin yöneticileri cem yürütecek dedeleri iyi seçmeli. Ciddi anlamda asimilasyona uğruyoruz. Bizi her türlü katliamla, her türlü çabayla yok edemediler ama bizim içimizdeki Hınzır Paşalar beni ürkütüyor. Çünkü onlar bizimle beraber oturup kalkıyor. Özellikle yaşlı kesime farklı bir Alevilik anlatılıyor. Gençler bunu duyunca ‘Hayır, bu biz değiliz’ diyor ve cemlerden, cemevlerinden uzaklaşıyor.”
“GENÇLER BU ÖĞRETİYİ ALMAZSA YOL YÜRÜMEZ”
Cemevlerine gençlerin ve kadınların katılımının artırılması için özel çalışmalar yapılması gerektiğini belirten Savunmaz, “Eğer biz gençleri ve kadınları buraya çekemezsek gelecekte ciddi sorunlar yaşarız. Gençlerimiz buradan uzaklaştıkça, bu öğretiyi ve bilgiyi almadıkça bu Yol yürümez” dedi.
Alevilikte kadınların hak ettikleri ölçüde görünür olmadığını söyleyen Savunmaz, zaman içerisinde inanç alanının büyük ölçüde erkekler tarafından yürütülür hale geldiğini belirtti.
Savunmaz, “Alevilikte kadını anlatırken onu bile erkekler anlatıyor. Sanki bu Yol’da birikimi, bilgisi olan kadın yokmuş gibi. Kadınlar kendilerine alan açılmasını bekliyor ama o alan kendiliğinden açılmayacak. Bizim de bunun için çaba harcamamız gerekiyor. Evet, çok emek veriyoruz. Mutfaktayız, her alanda çalışıyoruz, her şeyi hazırlayıp alanı erkeklere açıyoruz” diye konuştu.
“KADINLAR YÖNETİMDE YER ALMAZSA ASİMİLASYON HIZLANIR”
Kadınların cemevi yönetimlerinde çoğu zaman sembolik biçimde yer aldığını belirten Savunmaz, Alevi örgütlerinin bu konuda çözüm üretmesi gerektiğini söyledi.
Savunmaz şunları ifade etti:
“Kadınlar yönetimde sembolik olarak gösteriliyor. Çok ses çıkaran, ‘Bu böyle olmaz’ diyerek tartışmaya giren kadınlardan ziyade her şeye ‘evet’ diyen kadınlar tercih ediliyor. Burada kimsenin emeğini inkâr etmiyorum ama sessiz kalmak, kabul etmek anlamına gelmemeli. Biz burada sesimizi çıkarmak zorundayız.”
Cemevlerinin ilk kurulduğu dönemlerde kadınların çok aktif çalıştığını belirten Savunmaz, “Kadın mutfakta çalışıyordu, temizlikte çalışıyordu, her alanda emek veriyordu ama yönetimde sembolik görülüyordu ya da hiç yer verilmiyordu. Kadınlar olmadan bu inanç eksik yürür. Birilerinin bize açtığı alanda göstermelik olmak istemiyoruz” dedi.
Kadınların dışlanmasının Aleviliğin asimilasyon sürecini hızlandıracağını belirten Savunmaz, şöyle devam etti:
“Kadınları bu alanda yok saydıkları noktada asimilasyon hızlanır. Eğer bunun bir nedeni olmak istemiyorlarsa örgütlerin bu konuyu ciddi biçimde oturup tartışması ve bir yol alması gerekiyor. Sadece Alevi ismiyle bu iş yürümüyor. Gençlerin burada aktif olması lazım, kadınların aktif olması lazım.”
Aleviliğin özünden uzaklaşmasının büyük bir tehlike olduğunu söyleyen Savunmaz, Yol’un yaşayarak ve sorgulayarak öğrenilebileceğini ifade etti.
“Aleviliğin bir okulu yok, bunu yaşayarak öğreneceğiz. Yanlışlar yaparak öğreneceğiz ama yanlışlarımızdan doğruları çıkarıp doğru adımlar attığımızda bunu avantaja çevirebiliriz. Birileri ‘Şöyle dedi, bu böyledir’ diye Alevilik tarif edemez. Alevilik kör bir inanç değildir. Akıl süzgecinden geçmeyen, mantığının almadığı bir şeyi sırf birisi söyledi diye kabul etmek olmaz.”
“CEMLER BİZİM OKULUMUZDUR, KENDİNE DEDE DİYEN HERKESE ALAN AÇMAYIN”
Cemlerin yalnızca 12 hizmetin yerine getirilmesiyle sınırlandırılmaması gerektiğini belirten Savunmaz, cemlerin Aleviliğin temel öğretisinin aktarıldığı alanlar olması gerektiğini söyledi.
Savunmaz, “12 hizmetle cemleri bağlayamazsın. Cemler bizim okulumuzdur. Aleviliğin temel öğretilerini cemlerden alırız. O terbiyeyi, ağırlığı, saygıyı, insanın insana saygı duymasını ve her şeyin insanla başlayıp insanla bittiğini cemlerden öğreniyoruz. Şimdi bakıyorsun; semahlar dönülüyor, 12 hizmet yerine getiriliyor, dualar okunuyor ve iş bitiyor. Bu, özünden uzaklaşmak demektir. Bana göre hem kadınlar hem de cemler üzerine yeniden bir çalışma yapılması gerekiyor” dedi.
Cemevlerinde hizmet yürüten dedeler konusunda da dikkatli olunması gerektiğini belirten Savunmaz, şöyle devam etti:
“Kendine dede diyen herkese cemevlerinde alan açmayın. Bunun bir birikimi, bir işleyişi olmalı. Analara zaten alan açılmıyor. Gelip burada yarısını Arapça, yarısını Türkçe yaptığın cem, cem olmuyor. Bu, bedel ödeyen insanlara da saygısızlık. Onlara duyduğumuz saygıyla bu Yol’un kirlenmesine izin vermeyelim. Kadın ve gençlik olmadan olmaz ama alan açmak istemiyorlar, herkes koltuğuna yapışmış.”
“ALEVİ ÖRGÜTLERİNİ YILLARDIR AYNI İNSANLAR YÖNETİYOR”
Alevi örgütlerinde değişim ve dönüşüm yaşanması gerektiğini ifade eden Savunmaz, yönetimlerde gençlerin ve kadınların önünün açılmasını istedi.
“Yıllardır hep aynı kişiler yönetiyor. Ne kadar bilgili olursan ol, bir yere kadar taşırsın; bir yerden sonra biter. Bırakın orada gençler devreye girsin, kadınlar devreye girsin. Bu sürekli babadan oğula geçen bir şey değil” diyen Savunmaz, Alevi kurumlarının tüzüklerine görev süresi sınırlaması getirilmesini önerdi.
Savunmaz, “Bunu yıllardır söylüyoruz; tüzüğe iki dönem şartını koyun. Üçüncü dönem olmasın” diye konuştu.
Yoruma kapalı.