PİRHA – Belgesel yönetmeni Rıza Oylum’un 6 ülkede çektiği Alevilik-Bektaşilik temalı fotoğrafları, İBB Kartal Bülent Ecevit Kültür Merkezi’nde sergilenmeye başlandı.
Sinema alanında yazdığı kitaplarla tanınan Rıza Oylum’un, İran, Türkiye, Yunanistan, Bulgaristan, Kuzey Makedonya ve Arnavutluk’ta çektiği Alevilik-Bektaşilik temalı fotoğrafları İstanbul’da sergilenmeye başlandı.
3 hafta boyunca İBB Kartal Bülent Ecevit Kültür Merkezi’nde sergilenecek fotoğraflarda, insan, mekân, tören ve ritüel anlarına dair içerikler görmek mümkün.
Yaşayan Alevi-Bektaşilik Fotoğraf Sergisi’nde cem ritüellerinden semahlara, lokma dağıtımlarından, kutsal mekânlara dek birçok fotoğraf örneği mevcut.
“NİTELİKLİ FOTOĞRAF ARŞİVİNDEN YOKSUNUZ”
Akademisyen Rıza Oylum, fotoğraf çalışmasının içeriğine dair PİRHA’ya konuştu. ‘Ali’nin İnsanları’ isimli belgesel projesi için çıktığı yolla birlikte fotoğraf alanına da yöneldiğini anlatan Oylum, sergiye dair şunları aktardı:
“Belgesel projem için İran’dan Arnavutluk’a kadar gezdim. Gezdiğim yerlerde farklı karakterler üzerinden temsili Ali resminin asıldığı yerlerdeki insan hikayelerine odaklı bir bütünlük sağlamaya çalıştım. O sürecin içindeyken de bu vesileyle fotoğraflar da çekmiş oldum. Çektiğim fotoğraflarda cem, semah, lokma dağıtımları, Hızır Orucu gibi kültürümüzden farklı ritüeller yer aldı. Bir tür görsel hafıza oluşturmak istedim. Çünkü böyle bir problemimiz olduğunu düşünüyorum. Alevi kurumlarının, görsel sanatlarla oldukça zayıf bir ilişkileri var. Bu zayıf ilişkinin sonucu olarak da nitelikli fotoğraf arşivinden yoksunuz. Kişisel de olsa bir arşiv tutmaya çabaladım. Aslında Balkanlardaki Alevi Bektaşilik ya da 2 Temmuz Sivas anması üstüne de bir sergi yapılacak kadar fotoğrafımız var. Ancak ilk sergi anlamında bunları bütünlüklü hale getirdim. Her birinden biraz fotoğraf var. Kurumların, böyle şeylere zihin açmasını, biraz kulak kabartmasını istiyorum. Kişisel çabayla olacak iş değil bu.”
“ÖNEMLİ BİR HAFIZA ÇALIŞMASI OLDU”
Fotoğrafçı Rıza Oylum, özellikle Balkanlarda yaşayan Alevi toplumuna ait özgün kareler yakaladığını da söyledi. “Bizde çok da bilinmeyen ritüeller Balkanlar’da var” diyen Oylum, şu detayları paylaştı:
“Bu anlara dair fotoğrafları sergiye koyamadım açıkçası. Çünkü onları müstakil bir denklemde değerlendirmemiz lazım. Yani cem fotoğraflarının yanına mesela pehlivanlık törenlerini koysak kavram kargaşası da yaşarız. Mesela Yunanistan’da Alevi Bektaşi topluluklarının yüzyıllardır devam ettirdiği bir pehlivanlık törenleri var.
Bulgaristan’a geçiyorsun Elmalı Baba Tekkesi’nde et mezatları yapılıyor. Oradan da çok güzel fotoğraflar çektim ama şimdi bir araya getirmekte zorlanıyorum. O yüzden onları müstakil ve ayrı bir yerde değerlendirmem lazım. Onun dışında iki sene önce Kırklareli’nde açıkta bir cem yapılmıştı. Orada çok etkilendiğim güzel fotoğraflar çektim. Açıkta cem, bilirsiniz ki çok müsait bir şey değil ama oranın sırlı ortamına binaen, yeşilliklerin içinde bir cem töreni yapılmıştı. Oradan çıkan fotoğraflar ve video kayıtlar beni çok etkiledi. Önemli bir hafıza çalışması olduğunu düşünüyorum o anlamıyla.”
Eren GÜVEN/İSTANBUL
Yoruma kapalı.