PİRHA- Donald Trump, İran ile iki haftalık ateşkesi kabul etti; İran ise Hürmüz boğazından güvenli geçişe izin verebileceğini açıkladı.
Reuters’a göre anlaşma, Trump’ın İran’a verdiği ve Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılmasını talep eden ültimatomun dolmasına iki saatten az kala sağlandı. Trump daha önce İran’ın bu talebi yerine getirmemesi halinde ülkenin sivil altyapısına yönelik “yıkıcı” saldırılar düzenleneceğini söylemişti.
Haberde, İranlı yetkililerin anlaşmayı diplomatik bir geri adım olarak değil, ABD baskısına karşı kazanım olarak sunduğu vurgulandı. Ayrıca bazı Körfez ülkelerinin ateşkese rağmen İran kaynaklı olduğu iddia edilen füze ve İHA saldırıları bildirdiği aktarıldı. Bu da sahadaki durumun hala kırılgan olduğunu gösteriyor.
ATEŞKES PETROL PİYASALARINDA SERT DALGALANMA YARATTI FİYATLAR DÜŞSE DE BELİRSİZLİK SÜRÜYOR
Reuters analizine göre, ateşkes haberiyle birlikte petrol fiyatlarında hızlı bir geri çekilme yaşandı. Ancak analistler, Hürmüz Boğazı üzerindeki risk tamamen ortadan kalkmadığı için piyasalarda “ne tam kriz ne tam normalleşme” durumu oluştuğunu belirtiyor.
Enerji şirketleri ve yatırımcıların, ateşkesin kalıcı olup olmayacağı konusunda temkinli davrandığı bu nedenle oynaklığın devam edebileceği ifade edildi.
İSRAİL ATEŞKESİ DESTEKLEDİĞİNİ AÇIKLADI ANCAK LÜBNAN’DAKİ OPERASYONLARIN ANLAŞMA DIŞINDA OLDUĞUNU DUYURDU
Reuters haberde, Benjamin Netanyahu yönetiminin ateşkesi stratejik olarak desteklediği ancak kendi güvenlik önceliklerinden vazgeçmeyeceğini vurguladığı belirtildi.
İsrail’in özellikle Lübnan’daki İran bağlantılı unsurlara yönelik operasyonlarını sürdürme kararı, ateşkesin bölgesel ölçekte sınırlı ve parçalı bir anlaşma olduğuna işaret ediyor.
ATEŞKES KÜRESEL PİYASALARA KISA SÜRELİ RAHATLAMA SAĞLADI
Reuters’a göre, anlaşma sonrası borsalarda yükseliş görülürken yatırımcılar “en kötü senaryonun şimdilik ertelendiği” görüşünde birleşti.
Ancak ekonomistler, iki haftalık sürenin çok kısa olduğunu ve bu sürenin sonunda gerilimin yeniden tırmanması halinde piyasaların tekrar sert tepki verebileceğini belirtiyor.
THE WASHİNGTON POST
Washington post, Trump’ın İran Hürmüz Boğazı’nı açarsa saldırıları iki hafta durdurmayı kabul ettiğini yazdı. Ayrıca Trump’ın İran’ın Hürmüz Boğazı’nı açması karşılığında planlanan saldırıları askıya aldığını, diplomatik süreçte arabulucuların rol oynadığını belirtti.
Gazete, anlaşmanın perde arkasında yoğun diplomasi trafiği olduğunu ve bölgesel aktörlerin devreye girdiğini yazdı. ABD tarafının temel talebinin, küresel enerji arzı açısından kritik olan boğazın kesintisiz şekilde açık kalması olduğu ifade edildi.
Haberde ayrıca, Trump yönetimi içinde bile bu sert ültimatom politikasına yönelik görüş ayrılıkları olduğu, bazı yetkililerin doğrudan askeri çatışmanın kontrol edilemez sonuçlar doğurabileceği uyarısında bulunduğu aktarıldı.
THE GUARDİAN
The Guardian, Trump’ın savaş eşiğine gelinen son tarihin ardından ateşkes ilan ettiğini yazdı. Trump’ın savaş tehditi içeren son tarihine dakikalar kala gelen ateşkes kararının, ABD siyasinde sert eleştirilere yol açtığını yazdı.
The Guardian, bu süreci “savaşın eşiğinde yürütülen riskli diplomasi” olarak nitelendirdi. Haberde, Trump’ın önce sert tehditler savurup ardından geri adım atmasının hem müttefikler hem de iç politikada güven tartışması yarattığı belirtildi.
ABD’de bazı siyasetçilerin bu yaklaşımı “tehlikeli bir kumar” olarak değerlendirdiği, özellikle sivillere yönelik saldırı tehdidinin uluslararası hukuk açısından yoğun eleştiri aldığı vurgulandı.
ATEŞKES İLAN EDİLMESİNE RAĞMEN ORTADOĞU GENELİNDE ASKERİ HAREKETLİLİK VE ALARM DURUMU SÜRÜYOR
Thi Guardian canlı gelişmeler sayfasında ateşkesin sahaya tam olarak yansımadığına dikkat çekti. Özellikle İsrail’in Lübnan hattındaki operasyonlarının devam ettiği ve bunun anlaşmanın kapsamı dışında tutulduğu belirtildi.
Ayrıca Körfez’de bazı ülkelerde hava savunma sistemlerinin devrede olduğu, bölge genelinde yüksek alarm seviyesinin sürdüğü bilgisi paylaşıldı.
AXİOS
Axios ABD ve İran’ın kısa süreli bir ateşkes üzerinde uzlaştığını, anlaşmanın uygulanmasının belirsizlik içerdiğini yazdı.
Axios, anlaşmanın hızlı ve yoğun müzakereler sonucunda ortaya çıktığını ve tarafların aslında temel konulardan hala uzak olduğunu yazdı.
Haberde, ateşkesin kalıcı bir çözümden ziyade taraflara zaman kazandıran geçici bir adım olduğu, özellikle askeri hareketliliğin tamamen durmadığına dikkat çekildi.
GENEL TABLO
Dünya basını bugün gelişmeleri daha derin bir çerçevede şu şekilde ele aldı:
Son dakika diplomasisi: Savaş ihtimali çok yüksekken geri adım gelmesi
Algı savaşı: ABD “müzakere”, İran “zafer” diyor
Sahada gerçeklik: Ateşkes var ama saldırılar ve operasyonlar tamamen bitmiş değil
Bölgesel ayrışma: İsrail gibi aktörler anlaşmayı kısmen uyguluyor
Ekonomik etkiler: Petrol ve piyasalar anlık rahatladı ama belirsizlik hakim.
Yoruma kapalı.